โอกาสและความท้าทายของอุตสาหกรรมอาหารไทยในตลาดสหรัฐฯ ภายใต้การแข่งขันภูมิภาค และกฎหมาย FSMA

บทนำ

ท่ามกลางกระแสการเจรจาทางการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะด้าน ภาษีอากรขาเข้า (Tariff Negotiations) กับสหรัฐอเมริกา ผู้ผลิตและผู้ส่งออกสินค้าอาหารจากประเทศไทยกำลังเผชิญทั้ง โอกาสและความท้าทาย ในการแข่งขันกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาค เช่น จีน อินเดีย และเวียดนาม

แม้ว่าโครงสร้างภาษีนำเข้าอาจเปลี่ยนแปลงในอนาคต และมีผลต่อความได้เปรียบทางการค้า แต่ “ความปลอดภัยของอาหาร” ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญ ที่ส่งผลต่อการยอมรับสินค้าในตลาดสหรัฐฯ โดยตรง ซึ่งอยู่ภายใต้กฎหมาย Food Safety Modernization Act (FSMA) และข้อบังคับ 21 CFR Part 117 และกฎมายอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

วิเคราะห์ข้อมูลการนำเข้าและการปฏิเสธสินค้า (2017–2024)

สาเหตุอันดับหนึ่งของการปฏิเสธ:

“Filth” หรือสิ่งปนเปื้อน (เช่น เศษแมลง เศษโลหะ ดิน ฯลฯ) คิดเป็น 15.48% ของการปฏิเสธทั้งหมด ซึ่งตรงกับปัญหา GMP (Good Manufacturing Practice) ที่ยังไม่เข้มงวด

บทบาทของกฎหมาย FSMA และ 21 CFR 117

FSMA เป็นการปฏิรูประบบความปลอดภัยอาหารของสหรัฐฯ โดยเปลี่ยนจาก “การตอบสนอง” ไปเป็น “การป้องกัน” ล่วงหน้า ผ่านข้อบังคับ 21 CFR Part 117 ซึ่งแบ่งออกเป็น 3 องค์ประกอบหลัก:

1. ✅ Current Good Manufacturing Practices (CGMP):
   เน้นการควบคุมความสะอาดของสถานที่ผลิต อุปกรณ์ บุคลากร และวัตถุดิบ เพื่อป้องกันสิ่งปนเปื้อน
2. ✅ Hazard Analysis and Risk-Based Preventive Controls:
   วิเคราะห์อันตรายที่อาจเกิดขึ้น และวางแผนควบคุมอย่างเป็นระบบ
3. ✅ Supply Chain Program:
   ต้องมีการตรวจสอบและยืนยันความปลอดภัยของวัตถุดิบที่ได้รับจากผู้ผลิตต้นทาง

ข้อได้เปรียบของไทยในเชิงคุณภาพ

แม้ว่าไทยอาจเผชิญความท้าทายด้านภาษีนำเข้า แต่สถิติแสดงให้เห็นว่า:

• ไทยมีสัดส่วนจำนวน Shipment ที่ถูกปฏิเสธต่ำสุด แม้จะจำนวน Shipment ที่ส่งออกมากกว่าเวียดนาม
• สะท้อนว่าโรงงานอาหารไทย มีการปฏิบัติตามระบบ GMP และระบบควบคุมคุณภาพที่สอดคล้องกับ FSMA
• อุตสาหกรรมอาหารไทยยังมีการพัฒนา ระบบ HACCP, FFSC 22000, BRCGS รวมทั้งมาตรฐานของเอกชน เข่น COSCO  ซึ่งช่วยเสริมความมั่นใจของผู้บริโภคในตลาดอเมริกา

ในขณะที่ประเทศอื่น…

• อินเดีย แม้ส่งออกมาก แต่ถูกปฏิเสธมากที่สุด — สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างด้าน GMP และการควบคุมความสะอาด
• เวียดนาม มีระบบการผลิตบางส่วนยังไม่ผ่านการปรับตัวเข้ากับ FSMA

แนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับไทย

การผลักดันสินค้าอาหารไทยให้ “สร้างมูลค่าเพิ่มจากความปลอดภัย” เป็นยุทธศาสตร์ที่มีประสิทธิภาพในระยะยาว มากกว่าการแข่งขันด้านราคาเพียงอย่างเดียว ไทยสามารถยกระดับความได้เปรียบนี้โดยพัฒนาบุคลกรในอุตสาหกรรมอาหารให้เกิดความเข้าใจในหลักการปฏิบัติ และสนับสนุนการพัฒนาออกแบบการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพและเกิดความปลอดภัยต่อสินค้า ไม่ได้เน้นให้พนักงานที่เข้าใจมีแต่แผนกควบคุมและประกันคุณภาพเท่านั้น แน่นอนว่างานด้านเอกสารทางฝ่ายควบคุมและประกันคุณภาพก็มักจะเป็นผู้รับผิดชอบหลัก แค่คุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าอาหารที่แท้จริงจำเป็นต้องเกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วนในการผลิตและกระจายสินค้าที่จะลงมือทำกันอย่างจริงจัง การปล่อยให้ผ่านควบคุมและประกันคุณภาพรับผิดชอบกันเองอย่างเองโดยไม่ได้รับการสนับสนุน ก็จะกลายเป็นเรื่องที่เอกสารครบถ้วน แต่การปฏิบัติไม่ได้ไปด้วยกัน   การทำงานเน้นการตรวจรับรองให้ผ่านการรับรองมาตรฐานและอาจละเลยคุณภาพและความปลอดภัยอาหารที่แท้จริง เมื่อถูกสุ่มตรวจหาอันตราย ก็อาจพบอันตรายในสินค้าได้แม้ว่าเอกสารจะครบตามมาตรฐาน

บทสรุป

ประเทศไทยยังคงมี จุดแข็งที่ชัดเจน ในการส่งออกสินค้าอาหารไปยังสหรัฐอเมริกา หากสามารถรักษาและพัฒนาระบบความปลอดภัยอาหารให้สอดคล้องกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องได้อย่างต่อเนื่อง จะสามารถ เปลี่ยนความได้เปรียบเชิงคุณภาพ เป็นข้อได้เปรียบทางการแข่งขัน ได้ แม้จะอยู่ภายใต้แรงกดดันจากภาษีหรือเงื่อนไขทางการค้าในอนาคตก็ตาม

ติดตามข่าวสารอบรมได้ที่ LINE ID : @foodpro หรือ

ดูการอบรม Public Training ทั้งหมดที่กำลังเปิด https://www.foodpro.co.th/category/public-training

ดูการอบรม Public Training ทั้งหมดที่กำลังเปิด https://www.foodpro.co.th/category/public-training

กรณีอบรม FSPCA Preventive Controls for Human Food Version 2.0 อบรมแบบออนไลน์ (ZOOM) ที่ https://www.foodpro.co.th/pcqi-online/หรือ

จัดที่โรงแรมจัสมิน ที่ 30 ก.ค. -1 . ส.ค. 68 https://www.foodpro.co.th/pcqi/

นัดหมายพูดคุยให้คำปรึกษาหลังจากจดทะเบียน U.S.FDA ยังมีอะไรที่ต้องทำตามกฎหมายอีกบ้างตามประภทผลิตภัณฑ์ที่ต้องการส่งออก

ให้บริการอบรมที่จำเป็นตามกฎหมาย และให้คำปรึกษากับผู้ที่จดทะเบียน U.S.FDA

FOODPRO ร่วมกับพันธมิตรธุรกิจในสหรัฐอเมริกาให้บริการอำนวยการจดทะเบียน การอบรมตามกฎหมาย การทบทวนเอกสาร บริการที่ปรึกษาและอำนวยการการด้านระเบียบ ข้อบังคับและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการส่งออกสินค้าอาหารจากประเทศไทย และนำเข้าอาหารในสหรัฐอเมริกา สนใจรับบริการกรอกข้อมูลตามแบบฟอร์มด้านล่าง

การจดทะเบียน U.S. FDA การจดทะเบียน FFR, FCE และ SID สำหรับสินค้ากลุ่มเสี่ยง การจดทะเบียนขอรับการยกเว้นตามกฎหมาย ให้บริการโดย FOODPRO และพันธมิตรในสหรัฐอเมริกา

บริการทวนสอบ Food Safety Plan บริการทวนสอบ Juice HACCP บริการทวนสอบ Seafood HACCP Food บริการทวนสอบ Food Defense Plan

บริการทวนสอบ บริการจัดทำเอกสาร FSVP โดย พันธมิตรในสหรัฐอเมริกา

บริการให้คำปรึกษาการส่งออกอาหารไปสหรัฐอเมริกาสำหรับผู้เริ่มต้น FOODPRO และพันธมิตรในสหรัฐอเมริกา

ดาวนโหลดเอกสารเผยแพร่จาก U.S. FDA Guidance สำหรับอุตสาหกรรม การจัดทำ Food Safety Plan ตามระเบียบ Preventive Controls for Human Food รองรับการจัดทำ FSVP สำหรับผู้นำเข้า ตามกฎหมาย Food Safety Modernization Act (FSMA)